Lustracija: Pojam i pravni aspekti
Ključne reči:
lustracija, tranziciona pravda, retribucija, prevencija, državni kriminalitetApstrakt
U nastojanjima da se pojam lustracije definiše na valjan način, neophodno je uzeti u razmatranje niz filozofskih, socioloških, politikoloških i pravnih određenja pojma. Budući da pravno "uređivanje" pitanja iz prošlosti, što u najširem smislu lustracija čini, uvek izaziva kontroverze i oprečne stavove, potrebno je sagledati ih u cilju donošenja vrednosnih sudova o lustraciji kao meri. U radu je naglašeno da lustracija ne bi trebalo da bude shvaćena kao mera odmazde, već kao preventivni instrument, koji u sebi donekle sadrži retributivnu komponentu. To svakako ne znači da je lustracija kvazi krivični proces niti da je mera lustracije jednaka sankciji u krivičnopravnom smislu. Ona bi trebalo da bude određena pre svega ka sui generis mera preventivnog karaktera, čiji je cilj da popuni "prazninu nekažnjavanja" u smislu slanja jasne poruke da zloupotrebe u pravosuđu i izbegavanje krivičnopravnih sankcija za učinjena krivična dela ne znače i potpunu aboliciju. Kao takva, mera lustracije zaslužuje itekako valjano i osmišljeno pravno normiranje, jer bi u suprotnom ona postala "opasno oružje" čije negativne efekte nije lako neutralisati. Adekvatno pravno normiranje podrazumeva inkorporiranost u pravni sistem tako da ne dolazi do neodržive kolizije sa već utemeljenim pravnim institutima i načelima koja predstavljaju oslonac svake uređene pravne države.
Reference
Andreu-Guzmán, F. (2007). Due process and vetting. In A. Mayer-Rieckh & P. De Grieff (Eds.), Justice as prevention: Vetting public employees in transitional societies (pp. 448–482). Social Science Research Council.
Cakić, M. (2011). Lustracija u Evropi i Srbiji: Motivacija za donošenje zakona o lustraciji i njihove društvene funkcije. Sociologija, 52(3), 285–306.
Čavoški, K., & Stefanovski, M. (2003). Lustracija: Zloupotreba religioznih izraza u političkom govoru. Hereticus, 2, 1–27.
David, R. (2003). Lustration laws in action: The motives and evaluation of lustration policy in the Czech Republic and Poland (1989–2001). Law & Social Inquiry, 28(2), 387–439.
De Grieff, P. (2007). Vetting and transitional justice. In A. Mayer-Rieckh & P. De Grieff (Eds.), Justice as prevention: Vetting public employees in transitional societies (pp. 522–546). Social Science Research Council.
Duthie, R. (2007). Introduction. In A. Mayer-Rieckh & P. De Grieff (Eds.), Justice as prevention: Vetting public employees in transitional societies (pp. 16–40). Social Science Research Council.
Đurić, V. (2007). Značenje i obim primene pretpostavke nevinosti u krivičnom postupku. Bilten sudske prakse Okružnog suda u Nišu, 25.
Friedrichs, D. (2010). Trusted criminals: White-collar crime in contemporary society (4th ed.).
Hasić, J. (2014). Lustracija kao okosnica demokratske transformacije društva i tranzicijske pravde u Češkoj republici. Časopis za domaće, njemačko i evropsko pravo, 2/2014, 12–24.
Horne, M., & Levi, M. (2003). Does lustration promote trustworthy governance? An exploration of the experience of Central and Eastern Europe. Budapest Collegium.
Ignjatović, Đ. (2015). Kriminalitet države. In Đ. Ignjatović (Ed.), Kaznena reakcija u Srbiji V deo (pp. 25–47).
Ilić, G. (2015). O nezakonitim dokazima u krivičnom postupku. In Đ. Ignjatović (Ed.), Kaznena reakcija u Srbiji V deo (pp. 75–88).
Karstedt, S. (1998). Coming to terms with the past in Germany after 1945 and 1989: Public judgments on procedures and justice. Law & Policy, 20(1), 15–56.
Letki, N. (2002). Lustration and democratisation in East-Central Europe. Europe-Asia Studies, 54(4), 529–552.
Mayer-Rieckh, A. (2007). On preventing abuse: Vetting and other transitional reforms. In A. Mayer-Rieckh & P. De Grieff (Eds.), Justice as prevention: Vetting public employees in transitional societies (pp. 482–522). Social Science Research Council.
Offe, C. (1996). Varieties of transition: The East European and East German experience. Polity Press.
Petrović, V. (2011). Čistka u boljševičkoj teoriji i praksi. Hereticus, 2, 167–184.
Popović, S. (2002). O problemima u vezi sa načelom vladavine prava u uporednom i jugoslovenskom pravu. Pravni život, 7–8, 118–133.
Potter, G., & Kappler, V. (2006). Introduction. In G. Potter & V. Kappler (Eds.), Constructing crime: Perspectives on making news and social problems (2nd ed.).
Radojević, M. (2003). Lustracija u Srbiji – Ilustracija nemoći demokratskih promena. Hereticus, 2, 33–58.
Rosenberg, T. (1995). The haunted land: Facing Europe’s ghosts after communism. Random House.
United Nations. (2006). Rule-of-law tools for post-conflict states: Prosecution initiatives (pp. 7–10).
Simović-Hiber, I. (2016). Ogled o krivičnom pravu i vladavini prava na primeru načela zakonitosti – retrospektiva i perspektive. In Z. Stojanović (Ed.), Revija za kriminologiju i krivično pravo, 7(3), 237–259.
The development of party systems and electoral alignments in East Central Europe: The 1992–1994 survey in Czech Republic, Slovak Republic, Hungary and Poland. (n.d.). Department of Political Science, Central European University.
United Nations Development Programme. (n.d.). Vetting public employees in post-conflict settings.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo 4.0 Internacionalna licenca.
Autori zadržavaju autorska prava nad objavljenim radovima i daju izdavaču neeskluzivno pravo da objavi članak, da bude naveden kao njegov prvi izdavač u slučaju ponovne upotrebe i da ga distribuira u svim oblicima i medijima. Članci će biti distribuirani pod licencom Creative Commons Attribution International (CC BY 4.0), osim ako nije drugačije naznačeno.
